ماموریت در مسکو

ماموریت در مسکو

(آخرین سفیر ایران در شوروی و اولین سفیر ایران در فدراسیون روسیه)

Mission in Moscow
انتشارات: نی
شابک: 9786220602767
نظر کاربران:
0رای از1
قطع و جلد مورد نظر را انتخاب کنید
قیمت: 56,000 تومان

وقتی بنا به تصمیم مقامات مسئول جمهوری اسلامی ایران، به شرحی که در متن کتاب آمده است، به عنوان سفیر در کشور اتحاد جماهیر شوروی منصوب شدم با این که شرایط برای بروز تحولاتی مهم در این کشور فراهم شده بود اما طبعاً پیش بینی فروپاشیِ نظامی با قدمت چند ده ساله بسیار دشوار بود. شاید همین شرایط باعث شده بود که مقامات عالی رتبۀ دولتی و حزبی این کشور برای خروج از اوضاعِ به شدت آشفتۀ آن دوران و نجات کشور از بحرانی که در آن گرفتار شده بود تمام تلاش خود را به کار بگیرند و از سقوط نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی جلوگیری کنند. امری که در آن موفق نشدند و سرانجام این رژیم قدرتمند که در طی چند ده سال حیات خود بسیاری از رژیم های سیاسی دنیا و در رأس آن ها ایالات متحدۀ آمریکا را به چالش کشیده بود فرو پاشید و فصل نوینی را در حیات سیاسی این نقطه از جغرافیای جهان رقم زد. با این که نگارش خاطرات سیاسی در اشتغالاتی از این دست هم در ایران و هم در سایر نقاط جهان سابقه ای طولانی دارد، اما برای من به عنوان یک دیپلمات جوانِ مأمور در یک کشور مهم، هم در جهان و هم در ساختار سیاست خارجی ایران، در اولویت نبود. علت هم این بود که اولاً تجربه ای ازاین دست نداشتم و ثانیاً تراکم کارها و به ویژه سرعت تحولات در آن کشور اجازۀ پرداختن به این مسئله را به من نمی داد. بااین حال از زمان اشتغال به کار دولتی، و به خصوص دیپلماتیک، همواره عادت داشتم گزارش های مختصری از فعالیت های روزانه به صورت یادداشت های شخصی بنویسم، بنابراین رئوس مطالب و سرفصل های موضوعات مهم آن مأموریت را به صورت مکتوب در اختیار داشتم. از سوی دیگر، جذابیت برخی مسائل آن دوران که گاهی به مناسبت برای دیگران نقل می کردم دو نتیجۀ مثبت به دنبال داشت؛ اول این که به واسطۀ تکرار آن ها برای من به صورت ملکۀ ذهنی درآمده بود، به طوری که حتی بدون مراجعه به یادداشت ها می توانستم موضوعات مختلف را از حافظه ام نقل کنم. دوم این که بیان این مطالب باعث می شد شنوندگان مکرر توصیه کنند که بهتر است آن ها را در قالب خاطراتی از آن مأموریت به رشتۀ تحریر درآورم. طبعاً این کار ذوق و سلیقۀ خاص خود را می طلبید و جدیت و پشتکاری لازم داشت که کمتر از آن بهره مند بودم. شاید آن وسواس خاصی هم که همواره دربارۀ نوشتن داشته ام بی تأثیر نبوده است. همۀ این ها سبب شد تا نگارش خاطرات مأموریت در اتحاد جماهیر شوروی و سپس فدراسیون روسیه سال ها به تعویق بیفتد. یک علت دیگر هم این بود که در سال های پس از پایان مأموریت مسکو و تا زمان عزیمت به مأموریت بعدی یعنی سلطان نشین عمان به مدت چهارسال مشغول متنی بودم که عملکرد اتحاد جماهیر شوروی در جریان جنگ ایران و عراق را روایت می کرد. آن متن خوشبختانه تا قبل از عزیمت به عمان تهیه و نهایی شد اما باز به دلیل مأموریت و اشتغال جدید، که بسیار متفاوت از مأموریت قبلی بود، روی کاغذ ماند. پس از چهار سال مأموریت در عمان باز به مدت نُه سال درگیر مشاغل سخت در وزارت امورخارجه شدم که بیش از شش سالِ آن را به عنوان مدیرکل آسیای شرقی و اقیانوسیه خدمت کردم. مسئولیت های این حوزۀ به خصوص با توجه به تمرکز سیاست خارجی ایران بر کشورهای شرق آسیا و منطقۀ جنوب شرقی این قاره بسیار سنگین بود. سرانجام در سال ۱۳۹۰، که به صورت داوطلبانه از خدمت در وزارت امورخارجه بازنشسته شدم، فرصتی فراهم شد تا این دو پروژۀ مهم را جدی تر دنبال کنم. ابتدا به سراغ کتاب عملکرد اتحاد جماهیر شوروی در جریان جنگ ایران و عراق رفتم. چون متن آن آماده بود کار دشواری نداشتم، لذا به همت انتشارات اطلاعات آن را در سال ۱۳۹۲ چاپ و منتشر کردم. این کتاب در سال ۱۳۹۴ با عنوان عملکرد شوروی در جنگ تحمیلی تجدید چاپ شد و به نظرم روایتی واقع گرایانه و مستند را به خوانندگان ارائه کرد. پس از انتشار کتاب مذکور و البته به سبب فراغتی که برایم حاصل شده بود به فکر نگارش خاطرات خود در مأموریت مسکو افتادم اما باز اقدام خاصی نکردم تا این که دو نفر از علاقه مندان به مسائل شوروی و روسیه که ازپیش آن ها را نمی شناختم و تنها در برخی جلسات سیاسی و تحلیلی درخصوص مسائل روسیه با آن ها آشنا شده بودم مرا به نگارش خاطرات تشویق کردند. آقایان شعیب بهمن و رضا حجت، علاوه بر تشویق من به نگارش، داوطلب برگزاری جلسات مستمر در قالب مصاحبه و ضبط مطالب شدند. کتاب حاضر حاصل گفت وگوهای من با این دو کارشناس مسائل روسیه است که البته در مرحلۀ ویرایش نهایی آن را از حالت مصاحبه درآوردم و به شکل حاضر برای چاپ آماده کردم. تهیۀ متن مکتوب از مطالب شفاهی، که در مرحلۀ اول به صورتی نه چندان مطلوب به همت آن دو دوست پیاده شد، کار آسانی نبود، بنابراین ترجیح دادم یک نفر ویراستار این کار را بر عهده بگیرد. مسئولیت این کار را به سرکار خانم مرضیه عظیمی سپردم و ایشان هم با علاقه مندی فراوان کل متن را اصلاح کرد. همین جا از زحمات این سه نفر که مرا در تهیه و تدوین این متن یاری کردند صمیمانه تشکر می کنم. در خاتمه یادآوری این نکته بسیار ضروری است که آنچه به رشتۀ تحریر درآمده اگرچه خاطرات من از دوران مأموریت در مسکو است اما نمی توان از زحمات تک تک همکارانی که در طی این مدت یار و همکار من بودند یاد نکرد. این دوستان و همکاران که ذکر نام آن ها حافظه ای قوی می خواهد، و یا رجوع به اسناد و مدارک آن دوران را می طلبد، همگی و در هر موقعیت و مکانی که بودند نقش آفرینی کردند تا مقطع مهمی از سیاست خارجی کشور و تحولات سیاسی در کشور اتحاد جماهیر شوروی و فدراسیون روسیه رقم بخورد. در این جا و به مناسبت انتشار این کتاب از تمام این دوستان در سفارت ایران در مسکو، سرکنسولگری ایران در باکو و در وزارت امورخارجه و حتی نمایندگان ارگان های دیگرِ کشور در مسکو صمیمانه تشکر و قدردانی می کنم و صادقانه می گویم که تنها توانستم گوشه ای از زحمات آنان را بازگو کنم و به رشتۀ تحریر درآورم. امیدوارم هرکدام از این عزیزان که فرصت مطالعۀ این کتاب را یافتند نظرات اصلاحی یا تکمیلی خود را چه در قالب نقد و چه در قالب خاطرات شخصی شان از همین دورۀ تاریخی در اختیار علاقه مندان و به خصوص بنده قرار دهند تا با کمک و همت همۀ کسانی که در آن برهه از تاریخ کشور دست اندرکار بودند روایتی صحیح، دقیق و بدون تعصب از تحولات آن دوران ثبت شود.

مطالعه کامل

مطالعه کامل

نعمت الله ایزدی، (متولد ۱۳۳۶ در اصفهان) دیپلمات با سابقه ایران، دانش آموخته کارشناسی علوم سیاسی و کارشناسی ارشد روابط بین الملل از دانشگاه تهران است. وی هم اکنون سرپرست صندوق بازنشستگی کشوری را بر عهده دارد .

مطالعه کامل