فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول

نویسنده:

عیسی ولائی

انتشارات: نشر نی
تعداد صفحات: 360
نوبت چاپ: 14
قیمت: 40,000 تومان

چه کسی اولین کتاب اصول را تصنیف کرد؟ در مورد اینکه اوّلین تصنیف در اصول توسط چه شخصی صورت گرفته است، بین علمای اهل سنّت اختلاف وجود دارد. برخی ابی حنیفه و دسته ای محمد بن حسن شیبانی و عدّه ای شافعی و گروهی نیز ابی یوسف را نام برده اند. از جلال الدّین سیوطی در کتاب الوسائل الی معرفة الاوائل نقل شده است که، اوّلین کتاب در اصول به نام اصول الفقه توسط ابی حنیفه (متوفی ۱۵۰ ه ق) نوشته شده است. امّا ابن ندیم در کتاب فهرست خود از محمّد بن حسن شیبانی (قاضی القضاة هارون الرشید، متوفی ۱۸۲ یا ۱۸۹ ه ق) نام می برد و در کتاب های مقدمه ابن خلدون و کشف الظنون عن اسامی الکتب والفنون آمده: اوّل مؤلف در اصول محمد بن ادریس شافعی متوفی ۲۰۴ ه ق است. و در کتاب وفیات الاعیان ابن خلکان همچنین کتاب اعلام زرکلی آمده: اوّل تألیف در اصول توسط ابی یوسف (یعقوب بن ابراهیم معروف به ابی یوسف، قاضی القضاة خلفای عباسی، متوفی ۱۸۲ ه ق) بوده است. دکتر محمود شهابی استظهار می کند: اوّل تألیف در اصول توسط ابی یوسف و یا محمد بن حسن شیبانی است. و دکتر ابوالحسن محمدی نیز معتقد است: این کار توسط شافعی صورت گرفته است. با توجّه به مطالب گذشته باید گفت: اوّلین کتابی که در اصول تألیف شده توسط هشام بن حکم (متوفی ۱۷۹ ه ق) به نام الالفاظ و مباحثها بوده، و سپس یونس بن عبدالرحمن کتاب اختلاف الحدیث و مسائله را تألیف نموده، و درباره تعارض دو حدیث و مسئله تعادل و تراجیح در آن سخن گفته است و آن دو بزرگوار از شیعیان به نام بودند، زیرا هشام بن حکم از شاگردان امام صادق(ع) و یونس بن عبدالرحمن از شاگردان امام موسی کاظم(ع) بوده اند.