زمان و حکایت 1

زمان و حکایت 1

(پیرنگ و حکایت تاریخی)

نویسنده:

پل ریکور

انتشارات: نی
شابک:
نظر کاربران:
0رای از1
کتاب مورد نظر در انبار موجود نمی باشد.

هرگاه حکایت در کار باشد، نوآوریِ معنایی عبارت است از ابداع پیرنگ که آن نیز کاری ترکیبی است: بنابه خاصیت پیرنگ، هدف ها و علت ها و اتفاق ها تحت وحدت زمانیِ یک کنش ِ تمام وکمال گرد می آیند. همین ترکیب چیزهای ناهمگون حکایت را به استعاره نزدیک می کند. در هر دو مورد، چیزی تازه که هنوز ناگفته و انتشارنیافته است در زبان سر برمی آورد: در جایی، استعاره ی زنده یعنی مناسبتی تازه در اِسناد، و در جای دیگر، پیرنگ تصنعی یعنی هم نوایی تازه ای در ترتیب و تنظیم حادثه ها. در هر دو مورد، نوآوری معنایی را می توان به تخیل آفریننده و، در تعبیری دقیق تر، به طرح غایی یی نسبت داد که قالبِ دلالت کننده ی آن است. در استعاره های تازه، به وجودآمدن مناسبت معناییِ نو چگونگی تخیلی را که پدیده سازی آن براساس قواعد است به بهترین شکل نشان می دهد. ارسطو می گفت: «استعاره سازیِ درست یعنی دریافتِ امر مشابه.» باری مگر دریافت امر مشابه غیر از بنانهادن همانندی است از راه نزدیک کردن واژه هایی که در وهله ی نخست از هم «دورند» و ناگهان «نزدیک» به نظر می آیند؟ همین تغییر فاصله در فضای منطقی، کارِ تخیلِ پدیدآورنده است. تخیل پدیدآورنده عبارت است از طرح افکندن عملیات ترکیبی و تصویرکردن همسان سازی اِسنادی یی که موجد نوآوری معنایی است. بدین ترتیب، تخیلِ پدیدآورنده ای که در فرایند استعاره عمل می کند عبارت است از تواناییِ آفریدنِ گونه های تازه ی منطقی از راه همسان سازی اِسنادی، به رغم مقاومتی که در مقوله بندی متداول زبان هست. وانگهی، پیرنگ حکایت با همسان سازی اِسنادی قابل قیاس است: همسان سازی اِسنادی رویدادهای متعدد و پراکنده را «یکجا درنظر می گیرد» و آن ها را در داستانی تمام وکمال ادغام می کند و بدین ترتیب، دلالت قابل فهم را که با حکایت به منزله ی کل مرتبط است طرح می افکند. سرانجام این که در هر دو مورد، فهم پذیری آشکارشده در فرایند طرح افکنی، هم آن گاه که استعاره در مدنظر است از عقلانیت ترکیبی یی متمایز می شود که معناشناسیِ ساختاری به کار می بندد، و هم آن گاه که حکایت در مدنظر است از عقلانیت قانون گذارنده ای بازشناخته می شود که روایت شناسی یا تاریخ نگاریِ عالمانه به عمل درمی آورد. هدف این عقلانیت بیش تر آن است که، در سطح بالای فرازبان، فهمِ پاگرفته در طرح نمایی را شبیه سازی کند. درنتیجه خواه استعاره در مدنظر باشد یا پیرنگ، توضیحِ بیش تر فهمِ بهتر را درپی دارد. در مورد استعاره، فهمیدن عبارت است از دریافت دوباره ی پویندگی یی که براساس آن، از ویرانه های مناسبتِ معنایی بدان گونه که در خواندن لفظ به لفظِ عبارت هویدا می شود، گزاره ای استعاری و مناسبتِ معناییِ تازه ای سر برمی آورد. درمورد پیرنگ، فهمیدن عبارت است از دریافت دوباره ی عملیاتی که گوناگونیِ حاصل از اوضاع، هدف ها و وسیله ها، اقدام ها و کنش های متقابل، بخت برگشتگی ها و همه ی نتایج ناخواسته ی ناشی از اعمال بشر را طی کنشی تمام وکمال وحدت می بخشند. مسئله ی معرفت شناسیِ مطرح شده در استعاره یا در حکایت تا حد زیادی عبارت از این است که توضیحِ به کارگرفته در علوم نشانه شناسی زبان شناسی را با فهم متقدمی مرتبط سازیم که مبتنی است بر آشناییِ به دست آمده از کاربست زبانی، خواه زبان شاعرانه باشد خواه روایی.

مطالعه کامل

مطالعه کامل

جزییات کتاب

اطلاعات بیشتر

نویسنده : پل ریکور

پل ریکور (به فرانسوی: Paul Ricœur) (زادهٔ ۲۷ فوریه ۱۹۱۳-درگذشتهٔ ۲۰ مه ۲۰۰۵) فیلسوف و ادیب برجستهٔ فرانسوی است که با ترکیب شرح های پدیدارشناختی با تفاسیر هرمنوتیک شناخته شده است. وی یکی از مهمترین نظریه پردازان هرمنوتیک ادبی محسوب می شود. ریکور پس از درگذشت امانوئل لویناس و ولادیمیر یانکلوویچ از برجسته ترین فیلسوفان فرانسه محسوب می شد. پدر پل ریکور در جنگ جهانی اول کشته شد و مادرش نیز در کودکی او درگذشت و پل کوچک توسط پدربزرگ و مادربزرگ خود بزرگ شد. پل ریکور در دانشگاه سوربن فرانسه درس خواند و دارای یک مدرک دکترا در رشته فلسفه و یک مدرک دکترا در ادبیات بود.ماهیت زبان و معنا، کنش، عنصر ذهنی، متن، گزارش، تأثیر حضور دیگری مسایل مرکزی در مباحث فلسفی، زبانشناسی، نظریه ادبی و علوم انسانی بوده اند و پل ریکور در آنها صاحب نظر.نخستین کارش را با عنوان گابریل مارسل و کارل یاسپرس در سال ۱۹۴۸ منتشر کرد. وی همواره زیر نفوذ عقاید استادش مارسل دربارهٔ هستی شناسی انضمامی و مفاهیم هدف، آزادی و امید باقی ماند.در سالهای جنگ ریکور بازداشت و به آلمان منتقل شد و در زندان کتاب ایده های راهگشا برای گونه ای از پدیدار شناسی ادموند هوسرل را به زبان فرانسوی ترجمه کرد.انتشار کتاب فلسفه اراده در حکم آغاز فلسفهٔ ریکور و از جمله مهمترین آثار وی است. مجلد نخست آن را در سال ۱۹۴۹ با عنوان ارادی و غیرارادی منتشر نمود و مجلد بعدی با عنوان هدفمندی و توان شامل دو بخش انسان خطا کار و سویهٔ شر منتشر گردید.تاریخ و حقیقت که مجموعه ای از رساله های وی در بارهٔ مفهوم تاریخ در هرمنوتیک است در سال ۱۹۵۵ منتشر شد.درباره تاویل، بحثی درباره فروید، اختلاف تأویل ها، استعارهٔ زنده و از متن تا کنش مهمترین آثار ریکور در زمینهٔ هرمنوتیک هستند.خویشتن همچون دیگری، که مهمترین کار فلسفی ریکور است.

مطالعه کاملمطالعه کامل